– İşte Bilinmesi Gerekenler –

Avrupa’nın büyük bir bölümü aşırı sıcakların etkisi altında… İngiltere, Fransa, İspanya, Portekiz, İsviçre, Lüksemburg ve Almanya’da yüksek sıcaklık uyarısı veriliyor. Sıcaklıkların 40 derece Celsius’a ulaşması veya aşması öngörülüyor.

Bu hafta Avrupa, 2003’teki felaketi anımsatan yoğun bir sıcak hava dalgasıyla sarsılıyor. 23 yıl önce Avrupa‘da 70.000 kişinin ölümüne neden olan sıcak hava dalgası yaşanmıştı. Dünya Sağlık Örgütü, son dört yılda Avrupa genelinde 200.000’den fazla kişinin sıcaktan öldüğünü belirtiyor.

Peki aşırı sıcakların sebebi ?  Avrupa Üzerindeki ‘Isı Kubbesi’ sebep oluyormuş…. Isı kubbeleri dünyanın her yerinde görülüyormuş ve bu hafta Avrupa üzerinde oluşan ısı kubbesi, rekor seviyelere yakın sıcaklıkların günlerce sürmesine neden oluyormuş…

Bu yıl ikinci kez, Batı ve Orta Avrupa’nın birçok bölgesinde uzun süreli aşırı sıcaklar yaşanıyor…. Bu sıcak hava dalgası, Avrupa kıtası üzerinde yerleşmiş güçlü bir yüksek basınç alanı tarafından tetikleniyor. Bu olguya genellikle “ısı kubbesi” denir.

Isı kubbesi nedir? Isı kubbesi, atmosferin yükseklerinde oluşan, uzun süre devam eden ve bir bölge üzerinde birkaç gün veya daha uzun süre ısı birikmesine olanak sağlayan geniş ve kalıcı bir yüksek basınç alanı…

Bu sıcak hava dalgası, Avrupa kıtası üzerinde yerleşmiş güçlü bir yüksek basınç alanı tarafından tetikleniyor. Bu olguya genellikle “ısı kubbesi” deniyor… Dünyanın her yerinde görülüyorlar…

İngiliz Kraliyet Meteoroloji Derneği , yüksek basınç sistemini bir tencerenin kapağına benzetiyor. Bu, yükselen havayı sınırlandırıyor; yani Dünya yüzeyine yakın sıcak hava yükselip bulut oluşturamıyor. Daha az bulutla daha fazla güneş ışığı oluyor ve bu da toprağın her geçen gün ısınmasına olanak sağlıyor.

Bilim insanlarına göre, ısı kubbeleri daha sık meydana geliyor. Yüksek basınç sistemleri veya ısı kubbeleri doğal hava değişkenliğinin bir parçası olsa da, iklim değişikliğinin bu aşırı sıcaklık olaylarının sıklığını ve şiddetini artırdığı söyleniyor…

Sıcak hava sistem içinde aşağı doğru inerken sıkışıyor ve daha da ısınıyor; tıpkı havanın sıkıştırıldığında ısınması gibi, hapsolmuş hava giderek daha sıcak hale geliyor ve sıcaklıklar sürekli artıyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü, 2024 yılının kayıtlara geçen en sıcak yıl olduğunu ve Dünya yüzeyinin sanayi öncesi dönemdeki ortalamasının 1,5 santigrat dereceden fazla üzerinde olduğu ilk yıl olduğunu açıklamıştı…

Meteoroloji ve İklim Bilimi uzmanları daha sıcak bir atmosferin aslında bir “ısınma sıçrama tahtası” görevi gördüğünü, yani ısı kubbeleri oluştuğunda daha sıcak bir temelden başladıklarını ve sıcak hava dalgası koşullarını daha kolay tetikleyebildiklerini söylüyorlar…

Fransa’da, Paris’te bu hafta sıcaklığın 40 dereceye, Orta Fransa’nın bazı bölgelerinde 43 dereceye  ulaştığı, bunun bu ay için eşi benzeri görülmemiş bir durum olduğu söyleniyor… Fransa’nın yarısından fazlası, en yüksek seviye olan kırmızı alarm altında bulunuyor.

İspanya’da meteoroloji servisi AEMET, sıcaklıkların 40 dereceye ulaşmasının beklendiğini, orta ve güney bölgelerde ise en yüksek sıcaklıkların 44 dereceye kadar çıkabileceğini bildiriyor… Sıcaklıkların Çarşamba gününden itibaren biraz düşmesi bekleniyor…

İngiltere’de hava durumu servisi Met Office, Perşembe gecesine kadar Galler’in bazı bölgeleri ile Londra dahil olmak üzere İngiltere’nin orta ve güney kesimleri için nadir görülen kırmızı uyarı (en yüksek seviye) yayınladı.

Bilim insanları dünyanın dört bir yanındaki sıcak hava dalgalarının daha sıcak, daha sık ve daha uzun süreli hale geldiğini ve Avrupa’nın da diğer kıtalardan daha hızlı ısındığından şüphe duymuyorlar.