Dersim Arşivi Berlin’de Açılıyor: 1937–38 Tanıklıkları Dijital Hafızaya Taşınıyor. 400’den Fazla Tanıklık İlk Kez Kapsamlı Dijital Arşivde Erişime Açılıyor.

1937–38 Dersim olaylarına ilişkin bugüne kadar hazırlanan en kapsamlı sözlü tarih arşivi, Almanya’nın başkenti Berlin’de kamuoyuna tanıtılıyor. Yıllardır sürdürülen çalışmalar sonucunda oluşturulan dijital hafıza arşivi, uluslararası akademik platform olan Oral History Digital üzerinden araştırmacılar ve kamuoyunun erişimine sunulacak.

Açılış programı, 21–22 Mayıs 2026 tarihlerinde Berlin’de bulunan Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung merkezinde gerçekleştirilecek. Program kapsamında akademik sunumlar, panel oturumları ve sözlü tarih kayıtlarından seçilen bölümler paylaşılacak.

Projeye Ruhr-Universität Bochum, Freie Universität Berlin ve Dersim Kültür ve Tarih Merkezi ortaklaşa imza atarken, eski milletvekili ve insan hakları savunucusu Hüseyin Aygün gibi isimlerin de çalışmaya destek verdiği belirtildi.

9 Bin Dakikalık Hafıza Kaydı

Dersim Kültür ve Tarih Merkezi tarafından yürütülen çalışma kapsamında, 1937–38 yıllarında yaşanan olaylara tanıklık eden kişilerle 400’den fazla video röportaj gerçekleştirildi. Görüşmelerin büyük bölümünün yerel halkın konuştuğu Kırmancki ve Zazaki dillerinde yapıldığı ifade edildi.

Yaklaşık 9 bin dakikalık sözlü tarih anlatısının yanı sıra, dönemin hafızasını yansıtan ağıtlar, kültürel anlatılar ve sözlü gelenek kayıt altına alındı. Röportajların orijinal dillerinden deşifre edilerek farklı dillere çevrildiği kaydedildi.

7 Ülkede, 42 Şehirde Sözlü Tarih Çalışması

2008 yılında başlatılan proje kapsamında Türkiye’den Norveç’e uzanan 7 farklı ülkede ve 42 şehirde saha çalışmaları yapıldı. Yıllar süren araştırmalarda yaklaşık 400 tanıkla görüşülerek kapsamlı bir hafıza arşivi oluşturuldu.

Arşivin bir kısmı daha önce sınırlı erişime açılmış olsa da, kayıtların büyük bölümü ilk kez dijital platform üzerinden araştırmacıların kullanımına sunulacak.

Akademisyenler ve Siyasetçiler Berlin’de Buluşacak

Berlin’de düzenlenecek tanıtım programında, Dr. Gundula Bavendamm, Almanya Federal Hükümeti Kültür ve Medyadan Sorumlu Devlet Bakanı Dr. Wolfram Weimer ve Dersim Kültür ve Tarih Merkezi temsilcileri konuşma yapacak.

Programın moderasyonunu Dr. Silke Krohn üstlenecek. Ayrıca tarihçi Hans-Lukas Kieser, Dersim hafızasının Avrupa perspektifindeki yerini değerlendiren özel bir sunum gerçekleştirecek.

“Tarihi Bir Başlangıç”

Dersim Kültür ve Tarih Merkezi yetkilileri, yıllar süren çalışmanın yalnızca akademik bir proje olmadığını, aynı zamanda kuşaklar arası hafızayı koruma amacı taşıdığını belirtti. Yapılan açıklamada, tanıklara verilen sözün yerine getirildiği ve dijital arşivin “tarihi bir başlangıç” niteliğinde olduğu vurgulandı.

Etkinlik ve Arşiv Erişim Bilgileri

Etkinlik kayıt sayfası:
Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung Etkinlik Sayfası

Dijital arşiv erişimi:
Oral History Digital – Dersim Arşivi